Tuesday, July 25, 2017

बीपी र पुष्पलालको सम्झनामा कविता

राजधानी दैनिक, वर्ष - १७ अङ्क - ५१ , मंगलबार १० साउन २०७४
=========================================































Saturday, July 22, 2017

प्रलेस अध्यक्ष भन्छन्- प्रचण्डले कमल थापासँग हैन, एमालेसँग मिल्नुपर्छ

नई प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतन 'शोषक वर्गको संस्था' भएको दाबी



७ असार २०७४ , काठमाडौं । माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले त्रिमूर्ति निकेतन र नई प्रकाशनले दिन लागेको सम्मान अस्वीकार गरेकोलाई प्रगतिशील लेखक संघले राम्रो निर्णय मानेको छ । सामन्त र शोषक वर्गको प्रतिनिधि संस्थाले गर्ने सम्मान प्रचण्डजस्तो व्यक्तिले स्वीकार्न नहुने प्रलेसको भनाइ छ ।
यसै साता नई प्रकाशनका संस्थापक नरेन्द्रराज प्रसाई लगायतले पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्डलाई भेटेर सम्मान ग्रहण गरिदिन आग्रह गरेका थिए । माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले सम्मान स्वीकार गर्ने बताएका थिए । तर, प्रलेसका अध्यक्ष मात्रिका पोखरेलको सुझावपछि प्रचण्डले उक्त सम्मान नलिने घोषणा गरिसकेका छन् ।
हामीले प्रलेसका अध्यक्ष पोखरेललाई सोध्यौं- ‘प्रचण्डले राजावादी नेता कमल थापासँग मिलेर सरकार बनाउन चाहिँ हुने, तर नई प्रकाशनलाई राजावादी भएको भन्दै सम्मान लिन नमान्ने, यो त दाहोरो चरित्र भएन र ?’
जवाफमा पोखरेलले भने- ‘म कमल थापासँग मिलेर प्रचण्डले सरकार चलाएकोलाई स्वीकार गर्दिनँ, माओवादीले कमल थापासँग हैन, एमालेसँग सहकार्य गरेर अघि बढ्नुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो ।’

प्रलेस अध्यक्ष मात्रिका पोखरेल













प्रचण्डले नई प्रकाशनको सम्मान ग्रहण गर्न नहुने तर्कलाई औचित्य सिद्ध गर्न खोज्दै पोखरेलले अगाडि भने- ‘साहित्य पनि वर्गीय हुन्छ, शोषक वर्षका सम्मान र पुरस्कारहरु शोषित वर्गका प्रतिनिधिले ग्रहण गर्नुहुँदैन ।’
नई प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतन शोषकहरुको संस्था हो त ? यो प्रश्नमा प्रलेस अध्यक्षले भने- ‘नरेन्द्रराज प्रसाईको फेसबुक हेर्नोस् न प्रष्ट भइहाल्छ नि । उहाँ अहिले पनि ज्ञानेन्द्र शाहलाई पूर्वराजा भन्नुहुन्न, श्री ५ महाराजधिराज नै भन्नुहुन्छ ।’
गत वर्ष नै प्रलेसले नई प्रकाशन र त्रिमूर्ति प्रकाशनको पुरस्कारका बारेमा विज्ञप्ति निकालेको पोखरेलले स्मरण गराए ।
सो विज्ञप्तिमा भनिएको थियो- ‘मरणासन्न सामन्तवादलाई जोगाउन केही संघसंस्था र व्यक्तिहरुले खेलेको भूमिका बारेमा हामी जानकार छौं ।’
विज्ञप्तिमा भनिएको थियो- प्रगतिशील लेखक संघ मुलुकको सांस्कृतिक रुपान्तरणका लागि प्रतिवद्ध लेखक श्रष्टाहरुलाई यस्ता तथाकथित पदक, पुरस्कार, सम्मानको मोहमा नफस्न र यस्ता पदक पुरस्कार सम्मान अस्वीकार गर्न हार्दिक अपील गर्दछौं ।’

http://www.onlinekhabar.com 

बाट साभार

पुरस्कारको लेनदेन : १० लाख दिएपछि प्रचण्डलाई ‘देवकोटा सम्मान’







सन्यास लिन्छु- प्रसाई, मैले भेट गराएको हैन- शर्मा

 

६ साउन २०७४ , काठमाडौं । बारम्बार चर्चामा आइरहने पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्ड यसपटक पुरस्कार र सम्मानका कारण चर्चामा आए । नई प्रकाशनले प्रदान गर्न लागेको ‘शताब्दी पदक’ र ‘त्रिमूर्ति सम्मान’ स्वीकार गरेको २४ घण्टा नबित्दै फेरि अस्वीकार गरेपछि प्रचण्ड तीन दिनयता चर्चामा छन् ।
त्रिमूर्ति निकेतनको टोलीले बुधबार प्रचण्डनिवास लाजिम्पाटमै पुगेर सम्मानसम्बन्धी निर्णय पत्र बुझाएको थियो । टोलीमा संस्कृतिविद डा. सत्यमोहन जोशीका साथै पूर्वशिक्षामन्त्रीद्वय डा. मोदनाथ प्रश्रित र दीनानाथ शर्मा पनि प्रचण्डनिवास पुगेका थिए । टोलीमा साझा प्रकाशनका अध्यक्ष तथा महाप्रवन्धक डोलिन्द्रप्रसाद शर्मा, अनुवादक अनुराज जोशी र त्रिमूर्ति निकेतनका सदस्यसचिव नरेन्द्रराज प्रसाई र इन्दिरा प्रसाईको उपस्थिति थियो ।
प्रचण्डले प्रशन्न मुद्रामा सम्मानसम्बन्धी निर्णय पत्र ग्रहण गरे र सामुहिक तस्वीर खिचाएका थिए । त्यसको लगत्तै त्रिमूर्ति निकेतनका सदस्य सचिव नरेन्द्रराज प्रसाईंले प्रचण्डलाई दिने सम्मान गर्ने निर्णयसहितको प्रेस विज्ञप्ति सार्बजनिक गरे ।
विज्ञप्तिमा लेखिएको थियो, ‘त्रिमूर्ति निकेतनले पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को दुई पल्टको प्रधानमन्त्रित्वकालमा उहाँले त्रिमूर्ति निकेतनको थप उचाई अभिवृद्धिका साथै नेपाली भाषा साहित्यमा पुर्‍याउनुभएको योगदानको कदर स्वरुप उहाँलाई ‘त्रिमूर्ति सम्मान’ र ‘सत्यमोहन जोशी शताब्दी पदक’समर्पण गर्ने निर्णय गरेको छ ।’
आगामी भदौ ३ गते डा. सत्यमोहन जोशीको हातबाट प्रचण्ड सम्मानित हुने खबर सामाजिक सञ्जालहरुमा भाइरल बन्यो । तर, त्यसको २४ घण्टा नबित्दै प्रचण्डको सचिवालयले पदक तथा सम्मान ग्रहण नगर्ने भन्दै प्रेस विज्ञप्ति निकाल्यो ।
प्रचण्डका स्वकीय सचिव जोखबहादुर महराका नामबाट जारी विज्ञप्तिमा पदक, सम्मान वा कुनै पनि पुरस्कार लिने वा नलिने भन्ने कुरा व्यक्तिको अधिकारको कुरा हो भन्दै त्रिमूर्ति सम्मान र शताव्दी पदक ग्रहण नगर्ने उल्लेख छ ।
आखिर किन यस्तो निर्णयमा पुगे प्रचण्ड ? प्रचण्डको सचिवालयका एक सदस्य भन्छन्- पुरस्कार दिने संस्थाको विवादास्पद छविकै कारण यस्तो निर्णय लिनुपर्‍यो ।
नइ र त्रिमूर्तिको ‘कनेक्सन’ के हो ?
नइ प्रकाशनका नरेन्द्रराज प्रसाईं र इन्दिरा प्रसाईं नै त्रिमूर्ति निकेतनका हर्ताकर्ता हुन् । नरेन्द्रराज र इन्दिराकै नामको पहिलो अक्षरबाट ‘नइ’ प्रकाशन स्थापना गरिएको हो । उनीहरु श्रीमान-श्रीमती हुन् ।


नरेन्द्रराज प्रसाईं र ईन्दिरा प्रसाईं
त्रिमूर्तिको सम्पूर्ण खर्च र व्यवस्थापन नइ प्रकाशनले व्यहोर्छ । ०५२ साल माघ १५ गते नइ प्रकाशन स्थापना भएको हो ।
नई प्रकाशन स्थापनाको ९ वर्षपछि अर्थात् ०६१ सालमा नरेन्द्र र इन्दिराले नै ‘त्रिमूर्ति निकेतन’ स्थापना गरे । यसका संस्थापकहरु घटराज भट्टराई, नरेन्द्रराज प्रसाईं र इन्दिरा प्रसाईं हुन् ।
लेखनाथ पौडयाल, बालकृष्ण सम र लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा तीनजनाको नामबाट संस्थाको नाम त्रिमूर्ति नामाकरण गरिएको हो । ०६१ भदौ ११ गते त्रिमूर्ति (लेखनाथ पौडयाल, बालकृष्ण सम र लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा)का ढलोटबाट निर्मित पूर्णकदको शालिक सूचना विभाग अगाडि अनावरण गरियो, जुन मूर्तिहरु अहिले पनि देख्न सकिन्छ ।
र, तिनै त्रिमूर्तिको नामबाट स्थापित लेखनाथ पौडयाल पुरस्कार, बालकृष्ण सम पुरस्कार र देवकोटा काव्य पुरस्कार विभिन्न स्रष्टाहरूलाई निकेतनले वितरण गर्दै आएको छ ।
यसका अतिरिक्त आवश्यकतानुसार नेपाली भाषा साहित्य र त्रिमूर्ति निकेतनका सेवामा समर्पित भएकाहरूलाई निकेतनले त्रिमूर्ति पुरस्कार र त्रिमूर्ति सम्मान पनि प्रदान गर्छ । यस्तै नइ प्रकाशनले बिभिन्न २८ विधामा पुरस्कार तथा सम्मान प्रदान गर्दछ ।
त्रिमूर्ति निकेतनका नरेन्द्र र ईन्दिरा प्रसाई शाही शासनकालमा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रका भक्त मानिन्थे । साथै उनीहरुको सम्बन्ध लोकमानसिंह कार्कीसँग पनि निकटको रहँदै आएको थियो । उनीहरुले लोकमानसिंह कार्कीका पिता भूपालमानसिंह कार्कीको जीवनीसमेत प्रकाशित गरेका छन् ।
त्रिमूर्ति निकेतनले  राज्यकोषबाट मोटो रकम हात पार्दै आएको छ । माधव नेपाल र  प्रचण्ड  प्रधानमन्त्री भएका बेलामा पनि प्रसाई दम्पत्तिले सरकारबाट मोटो रकम ‘सहयोग स्वरुप’ लिएको देखिन्छ ।
प्रचण्ड नेतृत्वको पहिलो सरकारले पनि त्रिमूर्ति निकेतनलाई १० लाख रुपैयाँ दिएको थियो । त्यसवापत ०६५ सालमा प्रचण्डलाई ‘देवकोटा शताब्दी सम्मान’ प्रदान गरिएको थियो
१० लाख दिएपछि प्रचण्डलाई देवकोटा सम्मान
सरकारबाट रकम लिँदै नेताहरुलाई सम्मान गर्ने काम नइ प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनले गर्दै आएको छ । प्रचण्ड, कीर्तिनिधि विष्ट, माधव नेपाल, केपी ओलीलगायत नेता नेतृत्वको सरकारले नइ प्रकाशनलाई सहयोग गर्दै आएका थिए ।
ज्ञानेन्द्रको नेतृत्वमा बनेको शाही सरकारका उपाध्यक्ष कीर्तिनिधि विष्टले प्रसाई दम्पतीको संस्थालाई ३० लाख रुपैयाँ सहयोग गरेका थिए । त्यसबाट नइ प्रकाशनले पूर्वप्रधानमन्त्री विष्टका बुबा-आमा चन्द्रनिधि विष्ट र धनकुमारी विष्टका नाउँमा हरेक वर्ष एक लाख रूपैयाँ राशिको ‘नइ चन्द्रधन पुरस्कार’ स्थापना गरेको छ ।
सनातन हिन्दू धर्ममा समर्पित एकजना विशिष्ट व्यक्तित्व वा हिन्दू धर्मसँस्कृति प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले लेखिएको उत्कृष्ट कृतिलाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिन्छ ।
त्यसबाहेक विष्टले दिएको थप १० लाख रुपैयाँबाट ‘नइ कीर्तिनिधि पुरस्कार’ स्थापना गरिएको छ । यो पुरस्कारको राशी पनि एक लाख रुपैयाँ छ ।
प्रचण्ड नेतृत्वको पहिलो सरकारले पनि त्रिमूर्ति निकेतनलाई १० लाख रुपैयाँ दिएको थियो । त्यसवाफत ०६५ सालमा प्रचण्डलाई ‘देवकोटा शताब्दी सम्मान’ प्रदान गरिएको थियो । प्रचण्डले उक्त सम्मान स्वीकार गरेका थिए ।
प्रचण्डले गरेको सहयोगको त्यही गुन तिर्न त्रिमूर्ति निकेतनले आगामी भदौ ३ गते शताब्दी पदक सम्मान प्रदान गर्ने निर्णय गरेको थियो । प्रचण्डसँगै राप्रपा अध्यक्ष कमल थापा र पूर्वमुख्य सचिव सोमलाल सुवेदीलाई पनि सम्मान गर्ने निर्णय त्रिमूर्ति निकेतनले गरेको छ ।
सरकारबाट लाखौं रकम लिने र नेतालाई सम्मान प्रदान गर्ने नई र त्रिमूर्तिको पुरानै परम्परा हो । तर, प्रसार्इले अनलाइनखबरसँग टेलिफोनमा भने- सरकारबाट लिएको १० लाख त साहित्यक सम्मेलन गर्दैमा सकियो, त्याे रकम लिएर प्रचण्डलार्इ सम्मान गरिएको होइन ।
बुधबारको भेटमा प्रचण्डले सम्मान ग्रहण गर्छु भने पनि भोलिपल्ट फेरि त्यसलाई नस्वीकार्ने घोषणा गरे । राजावादी पार्टी भनेर चिनिएको राप्रपाका अध्यक्ष कमल थापासँग गठबन्धन गरेर सरकार चलाएका प्रचण्डले नइ प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनलाई राजावादीको गन्ध आएको भन्दै सम्मान अस्वीकार गरे ।
माओवादी निकट भनेर चिनिने साहित्यकार एवं प्रगतिशील लेखक संघका अध्यक्ष मातृका पोखरेलका साथै नरेन्द्रजंग पिटर लगायतको सल्लाहमा प्रचण्डले नइ प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनको सम्मान ग्रहण नगर्ने निष्कर्षमा पुगेको स्रोतले बतायो ।
माओवादी निकटहरु नइ प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनले प्रगतिवादी साहित्यकारलाई ‘ह्युमलेट’ गरेको र राजावादीलाई पक्षपोषण गरेको आरोप लगाउँछन् ।
तर, नइ प्रकाशन तथा त्रिमूर्ति निकेतनको टोलीलाई लिएर माओवादीकै नेता दीनानाथ शर्मा प्रचण्डनिवास लाजिम्पाट पुगेका थिए । प्रसाई दम्पतीसँग माओवादी नेता शर्माको साँठगाँठ पुरानै हो । नइ प्रकाशनले यसअघि पूर्वशिक्षामन्त्री समेत रहेका शर्माको कृतिमा समालोचना प्रकाशन गरेको थियो । ‘दीनानाथ शर्माः सृजना र साधना’ नामक समालोचनात्मक ग्रन्थमा शर्माका कृतिबारे नेपाली साहित्यमा विद्यावारिधि गरेका र प्राध्यापन पेसामा आवद्ध नेपाल र भारतका १३ जना प्रतिनिधि समालोचकहरूका समालोचना समावेश छन् ।
माओवादी प्रवक्ता छाडेपछि राजनीतिमा भन्दा साहित्यमा बढ्ता ध्यान दिइरहेका नेता दीनानाथले नै प्रचण्डलाई फसाएको र विवादमा तानेको सचिवालय स्रोतको आरोप छ ।
राजनीति भए सन्यास लिन तयार छुः नरेन्द्रराज प्रसाई
यसैवीच नई प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनका संस्थापक नरेन्द्रराज प्रसाईंले अनलाइनखबरसँग भने, ‘म व्यक्तिगत रुपमा राजावादी हुँला वा भारतवादी हुँला तर संस्थामा राजनीतिक गन्ध पारेको छैन । यदि त्यस्तो प्रमाणित भए म साहित्यबाटै सन्यास लिन्छु ।’
उनले भने, ‘हामीसँगको भेटमा प्रचण्डले हुन्छ सम्मान ग्रहण गर्छु भन्नुभएको थियो । तर, भोलिपल्ट त्यसविपरीत विज्ञप्ति आयो । तर, हाम्रो संस्था कुनै दलतिर ढल्किएको छैन ।’
नइ प्रकाशनले डा. सत्यमोहन जोशीको जन्मोत्सवको दिन पारेर बिभिन्न सम्मान प्रदान गर्ने गरेको उनले बताए । यसपटक पनि जोशीकै हातबाट प्रचण्डलाई सम्मान गर्ने कार्यक्रम तय भएको उनले बताए ।
यसअघि एमाले नेताहरु बामदेव गौतम, भरतमोहन अधिकारी लगायतलाई पनि संस्थाले सम्मान गरेको उनले बताए ।
नरेन्द्रराज प्रसाईको टोलीले प्रचण्डलाई भेट्न जाँदा एमालेका पूर्वनेता एवं साहित्यकार मोदनाथ प्रश्रितलाई पनि दीनानाथ शर्मासँगै लिएर गएका थिए ।
दीनानाथ भन्छन्- प्रचण्डले फुरुङ्ग परेर फोटो खिचाउनुभयो
यसैवीच नई प्रकाशन र त्रिमूर्ति निकेतनको टोलीलाई आफूले प्रचण्डसँग भेट गराएको भन्ने प्रचण्डको सचिवालयको भनाइप्रति माओवादी नेता दीनानाथ शर्माले आपत्ति जनाएका छन् ।
दीनानाथ शर्मा
माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड आफैंले उनीहरुलाई बोलाएर भेटेको र सम्मान गर्ने खबर सुनेपछि फुरुङ्ग हुँदै आफैंले तानेर फोटो खिचाएको शर्माले बताए ।
‘सत्यमोहन जोशीले मलाई टेलिफोन गरेर हामीलाई प्रचण्डसँग भेट्ने टाइम मिलाइदिनुपर्‍यो भन्नुभयो, मैले फोन गरेपछि पर्सि बिहान ८ बजे पठाइदिनोस् भन्नुभयो,’ शर्माले अनलाइनखबरसँग भने, ‘पर्सिपल्ट मलाई तपाई पनि आउनोस् भनेको हुनाले म पनि गएँ । साझा प्रकाशनबाट डोलेन्द्रजी पनि जानुभयो ।’
माओवादी नेता शर्माले घटनाको थप व्याख्या गर्दै भने, ‘ प्रचण्डको सचिवालय, एच.क्यू. भन्नेले मैले थाहै नदिई भेटाएको भनेर विज्ञप्ति निकालेछ, मैले भेटाएको होइन, अध्यक्ष प्रचण्ड ‘अनकन्सियस’ मान्छे होइन उहाँले आफैं बोलाएर भेटेको हो, त्यहाँ हामी केही बोलेनौं, प्रचण्ड आफैंले खुशी भएर सम्मान ग्रहण गर्ने भन्दै तानी-तानी फोटो खिच्न आग्रह गर्नुभयो ।’
आफूहरु साझा प्रकाशको सामाग्री दिन त्यसबेला प्रचण्डनिवासमा पुगेको शर्माले बताए । पूर्वशिक्षामन्त्री एवं माओवादीका पूर्वप्रवक्तासमेत रहेका शर्मा साझा प्रकाशनमा समेत आवद्ध छन् ।
नइ प्रकाशनका नरेन्द्रराज प्रसाई र इन्दिरा प्रसाईसँग आफ्नो कुनै साँठगाँठ नरहेको बताउँदै शर्माले भने, ‘उनीहरुसँग मेरो चिनाजानी भएको २/३ महिना पनि पुगेको छैन । साझाका डोलेन्द्रजीसँग उनीहरुको पुरानो चिनजान रहेछ ।’
सम्मान सम्बन्धी त्रिमूर्ति निकेतन र प्रचण्डको सचिवालयबाट जारी अलग-अलग विज्ञप्ति
२०७४ साउन ६ गते १२:४५ मा प्रकाशित

http://www.onlinekhabar.com  बाट साभार

Tuesday, July 18, 2017

चाइना दुई झल्को - नर्मदेश्वरी सत्याल


मलाई देवकोटाको अगुवाइमा २०१४ सालमा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको स्थापना भएको हो र यसले भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण र सम्बर्धन गर्छ भनेको सुन्दा विद्यार्थी कालीन अवस्थादेखि नै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानप्रति चासो र सद्भाव चाहिँ छदै थियो । म पहिलो पटक २०२८ सालमा काठमाडौँ आउँदा प्रतिष्ठान हेर्न गएँथेँ र गर्व गर्दै फर्किएँथेँ । मैले २०६६ सालमा माघमा आएर नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको प्राज्ञ सभा सदस्यमा मनोनित हुने अवसर पाएँ । मनोनित भएको केही महिनापछिदेखि मात्र प्रतिष्ठानका सम्पूर्ण गतिविधि र क्षेत्रविस्तारबारे जानकारी भयो । प्रतिष्ठानले अध्ययन अनुसन्धान, गोष्ठी सेमिनार, पुस्तक प्रकाशन, विभागीय सहकार्यका साथै मित्रराष्ट्रहरुसँगको सम्बन्ध विस्तार र साहित्यिक गतिविधि सम्बन्धी क्रियाकलापहरु आदान प्रदान गर्दै आएको छ । विशेष गरेर सार्क राष्ट्रहरुसँग र सम्भव भएसम्म अन्य मुलुकहरुसँग सम्बन्ध प्रगाढ बनाउँदै जाने प्रतिष्ठानको उद्देश्य रहेको छ । यसै क्रममा एक साल उहाँहरुलाई सद्भावना भ्रमणमा बोलाउने र अर्काे साल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान जाने क्रम कुलपति वैरागी काइँलाका पालादेखि सुरु भएको हो । मित्र राष्ट्र भारत र चीनमा सद्भावना प्रगाढ बन्दै गएको छ । मलाई यसै सन्दर्भमा चाइना राइटर एसोसिएसनको निमन्त्रणामा दोस्रो पटक चीन जाने अवसर प्राप्त भयो । हामी २०७१ भाद्रमा मनोनित प्राज्ञ परिषद्का एघार सदस्यमध्ये छ जना चीनको साहित्यिक सद्भावना भ्रमणमा जान तयार भयौँ । जसमा कुलपति गङ्गा प्रसाद उप्रेती, सदस्य सचिव प्रा.डा.जीवेन्द्रदेव गिरी, प्रा.दिनेशराज पन्त, डा.अमर गिरी, श्रवण मुकारुङ, म र कर्मचारीका तर्फबाट आर्थिक महाशाखा प्रमुख सुमन अधिकारी हुनुहुन्थ्यो ।

चाइना राइटर एसोसिएसनको निर्दिष्ट कार्य तालिका अनुसार हामी ०७२÷५÷२० गतेका दिन नेपाली समय ११ः४० बजे एयर चाइना प्लेनद्वारा छेन्दुतर्फ उड्यौँ । नेपाली समय र चाइनिज समयमा दुई घण्टा पन्द्र मिनेटको अन्तर रहेछ । जसमा नेपाली समय अघि र चाइनिज समय पछि गणना हुन्छ । हामी एक घण्टामै ल्हासा पुग्यौँ । ल्हासामा रोकिएर अध्यागमनको छाप लगाई शरीर र सामान परीक्षण गराउनु पर्ने प्रावधान रहेछ । सो काम हामीले सोधी खोजी गरी सम्पन्न ग¥यौँ । हाम्रो उडान नम्बर ऋब्द्धण्ड थियो । ल्हासाबाट छेन्दुतर्फ झन्डै दुई घण्टा उड्नु थियो । म जिज्ञासाका पत्र पल्टाउँदै थिएँ । हामी १ः४५ बजे छेन्दुतर्फ उड्यौँ । उडेको २० मिनेटपछि जेटको अगाडिपट्टि रहेको इन्जिनबाट पतत धुवाँ निस्कियो । हामी लगायत सबै यात्रु अतालिए । धुवाँ निभाउन सफल भएकाले एउटा इन्जिनको भरमा प्लेन ल्हासा फर्काइयो । हामी दुर्घटनाबाट बच्न सक्यौँ भनी एक अर्कामा अनुभव आदान प्रदान गर्दै खुसी साटासाट गर्न थाल्यौँ । एयरपोर्टमा हल्लिखल्लि मच्चियो । हामी पुनः करिब पाँच घण्टाको पर्खाइपछि सिचुवान एयर लाइनद्वारा मध्यरातमा छेन्दु पुगियो । छेन्दु विमानस्थलमा चाइना लेखक संघका पदाधिकारी द्वय चिन लिउयुए र चाङ थाओ स्वागतार्थ आउनु भएको रहेछ । उहाँहरुलाई कुलपतिले ढिला हुनाको पूर्व जानकारी ल्हासा विमानस्थलबाट दिनु नै भएको थियो । उहाँहरुले समयलाई सामान्नीकरण गरेर हामीलाई व्यवस्थित रूपमा विमानस्थल नजिकै सिचुवान होटलमा राख्नु भयो । होटल पुग्दा मध्यरात भएको थियो । तर्कना सहित केही घण्टा आराम गर्यौ । मलाई भने प्लेनको दुर्घटित अवस्था सम्झिएर निन्द्रा परेन ।
हामी २१ गते बिहानको नित्य कर्मपछि बे्रकफास्ट खाएर चिनिया आदि कवि तुफु संग्राहालय अवलोकन गर्न गयौँ । चीनले तुफुप्रति देखाएको श्रद्धाभाव देखेर मेरो मन प्रफुल्लित भयो । संग्राहलयमा तुफु र तुफुको योगदानसँगै उनीसँग सम्बन्धित सरसामानहरु सजिसजाउ गरेर प्रदर्शन गरिएको थियो । चिनिया समयअनुसार बेलुका तिन बजे सिचुवान लेखक सङ्घसँगको भेटघाट कार्यक्रम भएको हुँदा छिटो छिटो अवलोकन सकेर उत्साहका साथ जम्मा भयौँ । सिचुवान लेखक सङ्घको आफ्नै भवनमा दुई देश बिचको मैत्रीपूर्ण कार्यक्रम सम्पन्न भयो । दुबै पक्षबाट आआफ्ना साहित्यिक गतिविधिबारे चर्चा गरियो । सारमा दुवै देश बिच नेपाली र चिनिया साहित्यको अनुवादका लागि वातावरण तयार गर्दै जान दक्ष अनुवादकहरुको खोजी गरेर सूची तयार गर्ने सल्लाह भयो ।
हामी ०७२÷५÷२२ गते बिहान उहाउन गोल्डेन टेम्पल र पाचिन एकेडेमी अफ लिटरेचर सङ्ग्राहलय हेर्न गयौँ ।
पाचिन जनताका लेखक भएकाले चिनियाहरुले अति नै श्रद्धा व्यक्त गर्दा रहेछन् । हामीले पनि सर्वसाधारण जनतामा चेतना भरि दिने साहित्यिक व्यक्तित्वलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण ग¥याँै । चीन सरकारले पाचिनको सम्मानमा ताराको नाम राखेको रहेछ । उनी एक सय तिन वर्ष बाच्न सफल उपन्यासकार रहेछन् । विशाल चीनको रूपान्तरणमा अनुकरणीय योगदान गर्ने साहित्यकार लेखकहरुको सम्मान देखेर हामी पुलकित भई फर्कियौँ । केही समय आराम गरेर खाजा पश्चात् तिन बजेतिर बेइजिङ्तर्फ उड्याँै ।

२३ गते (सेप्टेम्बर नौ) का दिन संयोगबश माओको मृत्यु भएको दिन परेछ । माओको मृत्यु सन १९७६ सेप्टेम्बर नौका दिन भएको थियो । उक्त दिन हामी थियान आन मनमा रहेको माओको डेड बडी (मृत शरीर) को दर्शनार्थ लाइनबद्ध भयौँ । झन्डै दुई घण्टाको पर्खाइपछि माओको अनुहार प्रत्यक्षीकरण भयो । उनको शरीर र योगदान सम्झिएर क्रान्तिकारी अभिवादनका लागि रगत उम्लियो र मुठ्ठी पारेर हात उचालिए । मलाई चीनको दोस्रो झल्को सार्थक रहेको अनुभूति भयो । लुसुन भेट्न र अभिवादन गर्न बाँकी नै थियो । तर समय अभावले गर्दा चाहेर पनि जान सकेनौँ ।

हाम्रो निर्धारित समय बेइजिङ राइटर एसोसिएसनसँगको भेटघाटका लागि नजिकिंदै थियो । हामी कोठामा फर्किएर नेपाली पोशाकमा सजियौँ र उपहारका लागि बुद्धको ढलोटको मूर्ति, भादगाउँले टोपी र पाल्पाली ढाकाको बर्काे उपहार लिएर गर्वसाथ निस्कियौँ । हामीले बेइजिङ राइटर एसोसिएसनको कार्यालयमा साहित्यिक भावना साटासाट ग¥यौँँ । एक आपसमा भाषिक समस्या परेका कारण पुरै हृदय भने फक्रिन पाएन । भावनात्मक कोपिलाले वसन्तको आभाष भने दिइ रहेथ्यो । भाषिक अभावको परिपूर्तिका लागि वैकल्पिक व्यवस्था भनेको अनुवाद नै भएको हुँदा अनुवाद साहित्यबारे गहन चर्चा ग¥यौँ । भविश्यमा दुबै देश बिच अनुवाद लेखनका लागि प्रकृयागत रूपमा अघि बढ्ने प्रतिबद्धताका साथ फर्कियौँ । भोलिपल्ट अर्थात् २४ गते ग्रेटवाल अवलोकनको कार्यक्रम रहेथ्यो । बेइजिङको रिमझिम र सिमसिम पानीले हामीमा झन् फुर्ति थपि दिएथ्यो । मलाई भने दु्रत गतिमा भएका विकासका तरङगहरुले कता कता जिस्क्याए झैँ पनि लाग्थ्यो । यस अर्थमा कि, “अचम्मित भएर विकासका छटा हेर्दै हिँडेको देखेर चिनिया जनताहरुले तिमी र हामी स्वतन्त्र हुनु अघिको अवस्था उस्तै उस्तै थियो । हामी तिमीहरुभन्दा चार वर्षअघि मात्र स्वतन्त्र भएका त हौँ नि । हाम्रो रूप देखि गयौ । यत्रा वर्ष तिमीहरु कसरी सिस्ने झ्यालमा अल्झियौ ?” भनी सोधेको आवाज ठोक्कियो । आफ्नो भेद आफैँ कसरी कहूँ जस्तो लाग्यो । मैले सुनेको नसुन्यै गरेँ । हुन त असल छिमेकीले बुझ्न बाँकी के नै थियो होला र ! वैशाख बाह्र गते ७.३ रिक्टरको भूकम्पले सातो उडाउँदा सहयोगका लागि चीनले नमुना देखाएकै हो । अघिपछि पनि झन्डै चालिस प्रतिशत सामान चीनबाटै पैठारी हुन्छन् । एक आपसमा सहयोग आदान प्रदान गर्नेले सबै पत्तो पाइ हाल्छन् नि । केही बुझ्न बाँकी भए पनि म चाहिँ भन्दिन भन्ने ठानेँ । नबोलेपछि, हृदय नखोलेपछि झन् जिस्क्याउनै प¥यो नि !
गुड्दागुड्दै सोच्दासोच्दै ग्रेटवाल पुगियो मैले दोस्रो पटक ग्रेटवाल हेर्ने अवसर पाएँ । साथीहरुले उत्साहित भएर केही खुट्किला बढी उक्लिनु भयो । म चाहिँ गोडा कमजोर हुँदा पहिलो बिसाउनीमै थन्किएँ । हामी त्यो दिन पनि हतारमै थियौँ । हामीले तिन बजे गन्जाउ (क्वन्चो) का लागि उड्नु थियो । हामी उत्साह बोकेर क्वन्चो विमानस्थल उत्रियौँ । हामीलाई किङकर्ट होटलमा बस्नका लागि व्यवस्था मिलाइएको रहेछ । २५ गते म गन्जाउको नयाँ सहर व्यवस्थित रूपमा विकसित हुँदै गरेको देखेर दङ्ग परेँ । गन्जाउ चाइना एसोसिएसनको २३ तले भवनको सिरान तलामा साहित्यिक सद्भाव कार्यक्रम राखिएको रहेछ । आफ्नै भवनको हलमा कार्यक्रम भएको देखेर खुसीमा खुसी थपियो । मैले साथीहरु पनि खुसी भएको देखेँ । निश्चित कार्यक्रम हुनुअघि केही समय बाँकी भएकाले ब्याग राखेर हामी पर्ल रिभर÷हेभेन रिभर आसपासको बसोबास र क्वन्चो सहरको दृश्यावलोकनमा मग्नमस्त रह्यौँ । अझ विकसित क्वन्चोसँग जोडिएको सेन्जेन सहर हेर्न नभ्याएकोमा थकथकाउँदै फर्कियौँ । गन्जाउ राइटर एसोसिएसनसँगको कार्यक्रम असाध्य प्रभावकारी रह्यो । हामीले त्यहाँ पनि साहित्यिक अनुभवहरु साटासाट ग¥याँै । मलाई त व्यवसायिक विषयमा केन्द्रित भएर कलम चलाउनु हुने चिनिया साथीहरुका जिम्मेवारी र अनुभवले नया अनुभूति दिलायो । वास्तवमा धेरैतिर छरिनुभन्दा एउटै विषय र विधामा केन्द्रित भएर कलम चलाउँदा प्रभावकारी हुन्छ भन्ने महसूस भयो । त्यहाँ पनि मूलतः अनुवाद साहित्यमै जोड दिइएको थियो ।
हामी छब्बिस गते बिहान ऐतिहासिक अवलोकनका क्रममा कल्चरल म्युजियम अवलोकनका लागि निस्कियौँ । दक्षिणी दिशातिरको घुमाइ भएकाले तातो र बरगाछीका आकारका रूखहरुले विराटनगरको सम्झना गराउँथे । नजिकै सामुद्रिक बन्दरगाह पनि भएको गन्जाउ प्रान्त व्यापारिक केन्द्रका रूपमा परिचित भएको रहेछ । हामीले अत्याधुनिक सहर निर्माणका क्रममा केही छेउछाउका बाँकी पुराना घरहरु भत्काउँदै गरेको दृश्य देख्याँैँ । मैले भने आफ्नो देशको हविगत सम्झिएँ । भत्काउँदै गरेका सात आठ तले घर हाम्रा लागि मजबुतै देखिन्थे । तर त्यहा अव्यवस्थित र कमजोर ठहरिए छन् । त्यहाँको ऐतिहासिक विकास क्रमबारे सोधिखोजी गर्दाैगर्दा दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानले हमला गरेको तर हराउन नसकेको गन्जाउको रोचक प्रसङ्ग पनि सुन्यौँ ।

मैले सांस्कृतिक सङ्ग्राहलयको अवलोकन गर्ने क्रममा चिनिया नीतिको स्वागत गरेँ । एक राष्ट्र दुई नीति भएर पनि चीन सफल राष्ट्रका रूपमा परिचित छ । आफैँमा विशाल राष्ट्र भएर पनि मकाउ, हङ्कङ् जस्ता महŒवपूर्ण सहरहरु समेटेर चीनले नमुना मूलक ढङ्गमा मिलाएर राखेको देख्दा रमाइलो लाग्यो । सांस्कृतिक सङ्ग्रहालयमा राष्ट्र उत्थानका क्रममा योगदान पु¥याउने व्यक्तिहरु लगायत तत्कालिन प्रचलित सामग्रीहरु ससम्मान प्रर्दशनमा सजाएर राखेको देख्दा गर्वको महसूस भयो । सङ्ग्राहलय प्राचीन र आधुनिक सभ्यताको सङ्गमका रूपमा देखिन्थ्यो । हामी सांस्कृतिक सम्पदाको अवलोकन पश्चात् किनमेलका लागि निस्कियौँ । हतारोमै केही सामान किनेर बिहानको खानाका लागि पर्ल रिभर साइड रेस्टुरामा गयौँ । मैले स्वादिष्ट खानासँगै रेस्टुराको मनोरम साजसज्जा र पर्ल रिभरमा आउजाउ गर्दै गरेका डुङ्गाहरूको अवलोकन गरेँ । दिल रमि रहेको थियो, जल मार्ग गर्ने इच्छा उम्लि रहेको थियो । परिस्थिति मिलेको भए म चाहिँ जलयात्रा रोज्थेँ जस्तो लाग्यो । मैले जल यात्राको अनुभव लिने अवसर पाएकी थिइनँ । पर्ल रिभरका माध्यमद्वारा हङ्कङ र मकाउ जान सहज भएको खबर सुनियो । गन्जाउको विशेषता भनेको जान आउन जल थल र आकाश मार्ग तिन वटै मार्गको सहज प्रयोग रहेछ । घुम्ने रहर हुँदा हुँदै पनि हामी खानापछि स्वदेश फिर्तिका लागि छेन्दु विमानस्थलतिर लाग्यौँ । बाटोमा सनयातसेन मेमोरियल हस्पिटल हुँदै जाने क्रममा गाडी रोकेर उक्त हस्पिटल र म्युजियम पसी सनयातसेनको दर्शन ग¥यौँ र उनीसँग परिचित हुँदै विचारमा एक्यबद्धता जनाई संस्मरणका लागि फोटाहरू खिच्यौँ ।

मलाई त चीनको एक हप्ते छोटो मिठो भ्रमणले अविस्मरणीय प्रेरणा दिलाएको छ । राष्ट्र विकास गर्न चाहनेहरुले दीर्घकालीन योजनाहरु बनाएर काम गर्दै जानु पर्ने रहेछ । फेरि विकासका लागि दुई चार विषयप्रति ध्यान पु¥याएर मात्र पनि हुँदैन रहेछ । एउटा राष्ट्र सम्पन्न बनाउनका लागि जीवनसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण विषयलाई समान महŒव दिएर काम थाल्दै क्रमश अघि बढ्नु पर्ने रहेछ । मैले चीनमा यिनै कुराहरु देखेँ । चीनले साहित्यिक, औधोगिक, चिकित्सा, शिक्षा, राजनीति, व्यवसाय, कृषि, व्यापार, आदि क्षेत्र लगायत साजसज्जामा समेत विशेष ध्यान पु¥याएको रहेछ । विशाल क्षेत्र र जनसंख्या भएको चीन आर्थिक हिसाबले विश्वमै अग्रपङ्त्तिमा रहनुमा सुदृढ व्यववस्थापनले महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको अनुभव गरेँ मैले । विशाल भूमि र विशाल जनसङ्ख्यालाई व्यवस्थापन गर्न सक्षम हुनु भनेको चानचुने कुरा होइन ।

चीनमा सहरीकरणको विस्तारसँगै बाटोघाटो, यातायात, पार्क, सङ्ग्रहालय, आवश्यकीय कार्यालय आदिको उचित व्यवस्थापनले गर्दा जुन सहरहरु पनि उत्तिकै आकर्षक बन्न पुगेका छन् । बाटाहरु फराकिला, चिल्ला हुनाका साथै दायाँ बायाँ रूखहरु रोपिएका र रङ्गी विरङ्गी फुलहरुले सजिएका कारण मन पनि प्रफुल्ल भएर सजिएको अनुभव हुन्थ्यो । “वास्तवमा मान्छे नै त हो नि सुन्दरताको पारखी पनि !”

चीनले नेपालप्रति देखाएको सद्भाव र सहयोगले स्वर्ण महोत्सव मनाइ सकेको छ । यो बहत्तर साल चीन र नेपालको मैत्री सम्बन्ध स्थापना भएको साठीऔँ वर्ष गाँठ हो । चीनले फक्रिदो दुई देश बिचको मैत्रीपूर्ण व्यवहारलाई अझ प्रगाढ बनाउन प्रयत्न गरि रहेछ ।

चीनको अवलोकन भ्रमण गरेपछि प्रशंसनीय विकासका धेरै पाटाहरुको समीक्षा गर्नु पर्ने थियो तर मैले चाहिँ साहित्यिक पाटोसँग सम्बन्धित भएकाले साहित्यले समेट्ने केही विषयलाई संस्मरणका रूपमा चर्चा गर्ने प्रयत्न गरेँ । कुनै पनि देशको विकास कुन रूपमा कसरी हुँदै छ भन्ने कुराको प्रमाण साहित्यका मापनबाट प्रष्ट्याउन सकिन्छ । साहित्यले भावात्मक परिवर्तनमा महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने हुँदा समय सापेक्ष रूपमा विषयहरु छनौट गरेर लेख्दा नै प्रभावकारी हुन्छ भन्ने लाग्छ । मलाई चिनिया साहित्यका विकास बारेका कुरा सुन्दा पढ्न रहर लागेर आयो तर भाषिक समस्याले गर्दा साथीहरुले दिएका चिनिया साहित्यका किताबसम्म पढ्न सकिएन । साहित्य जीवनका लागि सत्मार्ग देखाउन उद्यत् विषय हुने हुँदा असल साहित्य पढ्ने मेरो लालसा पनि स्वभाविक थियो । यसै क्रममा चिनिया साहित्यले चिनिया जनजीवनमा समय सापेक्ष रूपान्तरणका लागि महŒवपूर्ण भूमिका खेलेको कुरा जानकारी भयो । यो कुरा सुनेपछि ममा चिनिया साहित्य पढ्ने रहर झन् जागेर आयो तर भाषाका कारण सम्भव छैन । उनीहरुलाई पनि नेपाली साहित्य पढ्न रहर जाग्यो हो । हामी एक अर्कालाई हेरेर हाउभाउ विचारेर मुस्कुराउँदै भावना साटासाट गथ्र्यौं तरपनि जिज्ञासा मेटाउन सक्तैन थियौँ । हामीले अनुवाद साहित्यको थालनीका लागि संस्थागत पहल गर्ने जिम्मेवारी बोध ग¥यौँ । नेपाली र चिनिया दुबै भाषामा दक्षता प्राप्त व्यक्तिहरु सूचिकृत गर्न दुबैतर्फबाट सहमत भयौँ ।

हामी कार्यक्रम पश्चात् छेन्दु विमानस्थल जाने तयारीमा रह्यौँ । गन्जाउ राइटर एसोसिएसनले सहयोगका लागि कर्मचारी खटाइ दिएको थियो । उनले हामीलाई विमानस्थलमा डिनर गराएर सामान परीक्षण गरी बोर्डिङ पासको व्यवस्था मिलाए । उडानका लागि अझ केही समय लाग्ने हुँदा उनलाई फर्किन अनुरोध ग¥यौँ । नभन्दै उनी फर्किए ।

हामीले अब चिनिया मित्रहरुको साथ छोड्यौँ । आफ्ना सामानको जिम्मेवारी आफैँ बन्यौँ । हाम्रो उडान चाइनिज समय अनुसार बेलुकी आठ तिस बजेको थियो । झन्डै अढाइ घण्टाको उडान पश्चात् सिचुवान विमानस्थलमा त उत्रियौँ तर नसोचेको फन्दामा प¥यौँ । छेन्दुबाट उड्दा उडान समय आधा घण्टा ढिला भएको असर सिचुवान विमानस्थलमा पर्न गयो । चिनिया साथीहरुले होटल बुकिङ गरि दिनु भएको थियो । गरिएको बन्दोवस्त अनुसार हामी उपस्थित नहुँदा लिन आएको होटलको गाडी फर्कि सकेछ । हामी भाषाले गर्दा समस्यामा प¥यौँ । विमानस्थलका सम्बन्धित बाँकी कर्मचारीहरु अङ्ग्रेजी त्यति बुझ्दा रहेनछन् । ऐनकेन अंग्रेजीको सहारा लिंदै होटन पत्तो लगाई मान्छे लिन बोलाएर गइयो । हामीले बल्ल रातको एक बजेतिर होटल पुगी आराम ग¥यौँ । भोलिपल्ट बिहान आठ तिस बजे चाइना एयरद्वारा ल्हासा पुग्नु थियो । सत्ताइस गतेका दिन काठमाडौँ फर्किनु थियो । हामी यही तरखरमा एकाकार भएथ्यौँ ।

हामी बिहान छ बजे नै एयरपोर्ट पुग्नु पर्ने हुँदा पाँच तिस बजे एयरपोर्ट नजिकै रहेको होटलको काउन्टरमा भेला भइ सकेका थियाँै । म अचानक प्राज्ञ मातृका पोखरेललाई देखेर मख्ख परेँ । उहाँहरु र हामी एउटै होटलमा बसेका रहेछौँ तर एक अर्कालाई थाहा थिएन । अनयासको भेटाइले एक अर्कामा खुसी साटासाट गरायो ।
हामी निर्दिष्ट समयभन्दा केही ढिला गरी उड्याँै । ल्हासा विमानस्थलमा ईश्वर पोखरेलहरुसँग भेट भयो । सबैले खुसी व्यक्त गरागर ग¥यो र सामूहिक फोटा पनि खिच्यौँँ । हाम्रो समूह सात जनाको, मातृका सरहरुको आठ जनाको र ईश्वर पोखरेलहरुको समूह तिन जनाको थियो । मातृका पोखरेको समूहमा निनु चापागाईं, रणेन्द्र बराली, हरिगोविन्द लुइँटेल, कृष्ण प्रसाईं, महेश पौडेल, जीवन शर्मा र रामबाबु सुवेदी थिए भने ईश्वर पोखरेलको समूहमा विष्णु रिमाल र दीपेन्द्र श्रेष्ठ थिए । मातृका सरहरु लुसुन र देवकोटाका योगदान बारे संयुक्त चर्चा कार्यक्रममा र ईश्वर पोखरेलहरु नेपालको संविधान (२०७२) जारी गर्ने सिलसिलामा अन्तराष्ट्रिय जगतलाई सुसुचित गर्न जानु भएको रहेछ । उक्त कार्यक्रममा मैत्रीपूर्ण सहभागिता जनाएर फर्किनु भएको जानकारी भयो ।
मलाई ल्हासाबाट काठमाडौँ उड्ने क्रममा धेरै नेपालीहरुका अनुहार देखेर आफ्नै देशको विमानस्थलमा पो छु कि भन्ने लाग्यो । सोचेँ, चाइनिज र नेपाली भाषा बिच बुझाइको समस्या देखिए पनि अङ्ग्रेजी भाषाका माध्यमबाट भावना साटासाट गर्न सक्दा मित्रता गहिरिँदै गएको छ । आवश्यकता महसूस गरी नेपालमा चाइनिज भाषाका कक्षाहरु सञ्चालन भएका छन् । नेपालीहरुमा चाइनिज भाषाको आकर्षण बढ्दो छ । आवश्यकतानुसार चाइनिजहरुले पनि नेपाली भाषा सिक्दै छन् । व्यापार, पढाइ र नोकरीका क्रममा दुबै देश बिच मित्रताको दायरा फराकिलो बन्दै गएको छ । नेपालका कतिपय विद्यालयहरुमा चाइनिज भाषा पढाउन चीनले स्वयंसेवक खटाउने पनि गरेको छ । यसबाट अड्कल गर्न सकिन्छ कि भविश्यमा नेपाल र चीन बिचको सम्बन्ध नमूना लायक बन्ने छ ।

मैले थोरै समयमा चीनबारे महŒवपूर्ण कुराहरुको जानकारी लिने अवसर पाएँ । आखिर धर्ती सजाउने भगवान् हुन् भन्नेहरुका लागि मान्छेले धर्ती सजाएर देखाएकोमा गर्वको अनुभूति गरेँ । चीनको जुनसुकै प्रसिद्ध ठाउँ हेर्न गए पनि व्यवस्थित पार्क लगायत बोट विरुवा र फुलहरूले सजिसजाउ देखिन्छ भन्छन् । मलाई त फुलको साजसज्जाले लुटुपुटिदै आमाको काखमा आनन्दसँग बसेको अनुभव हुन्थ्यो । फुलहरू पनि कलात्मक रूपमा कुँदिएका चित्र र मुर्ति जस्ता लाग्थे । प्रकृतिले दिने रहेछ तर सजाएर संरक्षण गर्ने चाहिँ मान्छे नै रहेछ भन्ने ठानेँ । देशबासीमा राष्ट्रियताको मुना पलाए देशले काँचुली फेर्न बेर लाग्ने रहेनछ भन्ने उदाहरणका रूपमा चीनलाई लिन सकिन्छ । म अधिकांश चिनिया जनताको देशभक्तिपूर्ण भावना र जाँगर देखेर लालायित भएँ । आफ्नो देश मुटुमा कुँदेर वर्तमानकालीन अस्तव्यस्त व्यवस्था र वियोस्ता सम्झिएँ अनि हाम्रोमा पनि संविधान लागु भएपछि समय सापेक्ष परिवर्तन भई अनुकुलित वातावरण सिर्जन हुँदै गए पश्चात् अवश्य देशको विकास हुन्छ भन्ने विश्वासमा रम्न पुगेँ ।

ममा नेपाल र चीनको परिदृश्य तुलना गर्न खोज्दाखोज्दै भुरुरु आशाका पिपिराहरु उम्रिए । पिपिराहरु हुर्काउने जिम्मेवारी बोध गरेँ मैले । मलाई लागि रहेछ —“चिन देख्ने र बुझ्नेहरुमा पक्कै पनि राष्ट्रियता मौलाउनु पर्ने हो ।”

Sunday, July 16, 2017

हामीमा सुनिए मातृका र राजेन्द्र




हिमालय टाइम्स , वर्ष २२ अङ्क २०५  (२०७४ साउन ३ मंगलबार)
 
========================================